Oleh Tuwaedaniya Tuwaemang
TULISAN semburan cat di atas jalan yang berbunyi “Pattani bukan Siam (Pattani is not Siam)” yang muncul di beberapa kawasan di Yala dan Narathiwat mungkin kelihatan seperti sekadar vandalisme biasa. Namun dalam dunia konflik di wilayah selatan Thailand, “ayat pendek di atas jalan” kadangkala membawa makna politik yang jauh lebih mendalam.
Mengapa mesej ini muncul serentak di beberapa lokasi? Mengapa ia berlaku hanya beberapa hari sebelum 13 Mac?
Rencana ini mengajak pembaca meneliti dan mentafsir simbol politik di sebalik peristiwa tersebut melalui konteks sejarah, identiti, dan detik politik yang semakin menghampiri ulang tahun ke‑66 penubuhan gerakan BRN.
Ini mungkin bukan sekadar cat di atas jalan, tetapi boleh dianggap sebagai “isyarat politik” yang ingin disampaikan kepada negara Thai dan juga masyarakat umum.
Peristiwa semburan cat dengan mesej “Pattani bukan Siam (Pattani is not Siam)” di beberapa lokasi di wilayah Yala dan Narathiwat, bersama kejadian letupan kecil ketika pihak keselamatan memeriksa kawasan tersebut sehingga menyebabkan beberapa anggota cedera ringan, tidak sepatutnya dilihat hanya sebagai insiden keselamatan harian. Sebaliknya ia perlu difahami dalam dimensi politik dan simbolik konflik di wilayah selatan.
Ungkapan “Pattani bukan Siam” merupakan wacana politik yang berakar daripada sejarah wilayah Pattani. Ia mencerminkan penolakan terhadap kuasa negara Thai serta penegasan identiti sejarah wilayah yang pernah wujud sebagai sebuah kesultanan.
Kemunculan mesej ini di ruang awam sama ada di jalan raya, jambatan atau lokasi laluan penting bukan sekadar gangguan simbolik, tetapi merupakan satu bentuk “komunikasi politik” yang ditujukan kepada beberapa kelompok sasaran pada masa yang sama.
Pertama, ia menyampaikan mesej kepada masyarakat tempatan bahawa perjuangan mempertahankan identiti dan status politik Pattani masih berterusan.
Kedua, ia memberi isyarat kepada kerajaan Thai dan agensi keselamatan bahawa gerakan tersebut masih mempunyai keupayaan untuk bergerak.
Ketiga, ia juga merupakan mesej kepada masyarakat luar, terutamanya apabila tulisan itu dipaparkan dalam bahasa Thai dan bahasa Inggeris yang menunjukkan niat agar isu ini turut diperhatikan oleh pemerhati antarabangsa.
Satu lagi perkara yang menarik ialah faktor masa kejadian. Tulisan tersebut muncul hanya beberapa hari sebelum 13 Mac, tarikh yang sering dikaitkan sebagai hari penubuhan BRN, sebuah gerakan yang memainkan peranan penting dalam sejarah konflik di selatan Thailand. Tahun ini menandakan ulang tahun ke‑66 penubuhan gerakan tersebut.
Dalam banyak tahun sebelum ini, sering kali terdapat gerakan simbolik sebelum atau selepas tarikh tersebut seperti semburan mesej, penggantungan sepanduk, penyebaran kenyataan, atau insiden keselamatan kecil.
Semua ini mempunyai makna politik yang penting, iaitu menunjukkan bahawa gerakan itu masih wujud dan masih mampu mencetuskan kesan dalam ruang persepsi masyarakat.
Namun jika dilihat lebih mendalam dari sudut sejarah, awal bulan Mac juga berkait dengan satu peristiwa penting lain, iaitu Perjanjian Anglo‑Siam yang ditandatangani pada 10 Mac 1909 antara Empayar British dan Siam.
Perjanjian tersebut menjadi titik perubahan besar dalam sejarah wilayah Melayu apabila beberapa negeri Melayu seperti Kelantan, Terengganu, Kedah dan Perlis dipindahkan ke bawah pentadbiran British, manakala Pattani dan wilayah yang kini menjadi Pattani, Yala dan Narathiwat kekal di bawah pemerintahan Siam.
Dari sudut pandang negara bangsa moden, perjanjian ini dilihat sebagai penetapan sempadan antara dua kuasa. Namun bagi sebahagian masyarakat di Patani, peristiwa ini sering ditafsirkan sebagai saat di mana nasib wilayah mereka ditentukan oleh kuasa luar tanpa penglibatan rakyat tempatan dalam proses membuat keputusan.
Oleh sebab itu, tarikh 10 Mac 1909 sering disebut dalam wacana sejarah dan politik Patani sebagai permulaan kepada susunan politik baharu yang membawa wilayah yang pernah menjadi kesultanan dalam sejarah untuk diserap secara lebih jelas ke dalam struktur negara moden Siam.
Apabila dilihat bersama dengan kejadian semburan mesej “Pattani bukan Siam” pada awal bulan Mac, ia boleh ditafsirkan bahawa tempoh masa ini bukan sahaja signifikan kerana hampir dengan ulang tahun penubuhan BRN, tetapi juga bertindih dengan memori sejarah berkaitan penetapan sempadan pada tahun 1909.
Corak kejadian ini juga mencerminkan taktik yang sering ditemui dalam konflik intensiti rendah (Low Intensity Conflict). Ia merujuk kepada peristiwa yang mungkin tidak menyebabkan kerosakan besar, tetapi mampu memberi kesan psikologi dan politik yang signifikan.
Semburan beberapa ayat di jalan atau letupan kecil mungkin tidak mengubah keadaan ketenteraan secara langsung, tetapi ia mampu membawa kembali isu Pattani ke ruang perbincangan awam.
Dalam dimensi lain, kejadian seperti ini juga boleh dilihat sebagai sebahagian daripada “perang persepsi” (Perception War) yang berlaku seiring dengan konflik keselamatan. Matlamat utamanya bukan sekadar menghasilkan kerosakan fizikal, tetapi membentuk gambaran politik, merangsang emosi masyarakat, dan mengingatkan bahawa konflik ini masih belum berakhir.
Oleh itu, kemunculan mesej “Pattani bukan Siam” menjelang ulang tahun penubuhan BRN boleh ditafsirkan sebagai satu operasi simbolik yang mempunyai dua tujuan utama: memberi tekanan politik kepada negara Thai dan pada masa yang sama memperingati simbol perjuangan gerakan tersebut dalam ulang tahun yang penting.
Akhirnya, peristiwa seperti ini menunjukkan bahawa konflik di wilayah selatan Thailand masih merupakan konflik yang mempunyai pelbagai dimensi—keselamatan, politik, dan identiti sejarah. Ia tidak boleh difahami hanya melalui insiden keganasan harian semata‑mata, tetapi perlu dilihat dalam konteks sosial, politik dan sejarah yang bertindih sejak sekian lama.
