Oleh Datuk Ibrahim Ali
TABUNG Tabung Haji bukan milik mana-mana parti politik. Wang di dalamnya ialah simpanan jutaan umat Islam yang dikumpulkan sedikit demi sedikit untuk menunaikan fardu haji. Oleh itu, setiap keputusan pelaburan, pengagihan keuntungan dan pemindahan aset wajib dibuat secara amanah, telus dan mematuhi undang-undang.
Namun, satu perkara mesti diperjelaskan: angka RM10.9 bilion yang disebut kerajaan merujuk kepada jurang defisit antara nilai aset dengan liabiliti Tabung Haji pada 2018. Angka itu tidak boleh terus disebut sebagai “RM10.9 bilion wang dicuri” sehingga Laporan RCI, bukti transaksi dan pihak yang bertanggungjawab didedahkan serta dinilai.
Tetapi defisit sebesar RM10.9 bilion tetap bukan perkara kecil. Ia menimbulkan persoalan serius tentang bagaimana aset dinilai, bagaimana kerugian dan kemerosotan nilai direkodkan, siapa yang meluluskan pelaburan berisiko serta sama ada amaran daripada juruaudit dan pihak pengawal selia telah diabaikan.
RCI Tabung Haji ditubuhkan pada 2022 untuk menyiasat isu pengurusan dan operasi TH bagi tempoh 2014 hingga 2020. Suruhanjaya itu dipengerusikan oleh bekas Ketua Hakim Negara, Tun Md Raus Sharif. Oleh sebab tempoh siasatan merangkumi pentadbiran kerajaan yang berbeza, laporan tersebut mesti didedahkan sepenuhnya tanpa memilih fakta yang hanya menguntungkan satu pihak.
Setakat Isnin, 27 Julai 2026, Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim menyatakan bahawa cadangan mendedahkan laporan itu akan dibawa ke Mesyuarat Jemaah Menteri pada Rabu, 29 Julai 2026, dan beliau percaya Kabinet akan bersetuju. Ini bermakna laporan tersebut belum boleh dianggap telah didedahkan secara rasmi sehingga proses itu selesai.
Antara isu paling besar yang perlu dijelaskan ialah pembayaran agihan keuntungan ketika kedudukan aset dan liabiliti TH dipersoalkan. Kerajaan menyatakan bahawa agihan keuntungan tidak sepatutnya dibuat apabila liabiliti melebihi aset. Sekiranya benar angka atau keuntungan telah digambarkan lebih baik daripada keadaan sebenar, siapa yang meluluskan penyata kewangan dan pembayaran tersebut?
Dalam proses penstrukturan semula pada 2018, aset TH yang mempunyai nilai pasaran kira-kira RM9.63 bilion dipindahkan kepada Urusharta Jamaah Sdn. Bhd. dengan balasan keseluruhan sekitar RM19.9 bilion, termasuk sukuk dan wang tunai.
Perbezaan kira-kira RM10.3 bilion ditanggung kerajaan untuk memulihkan kedudukan kewangan TH. Ini menunjukkan wujud pendedahan kewangan yang besar kepada kerajaan dan rakyat, tetapi ia juga perlu dibezakan daripada dakwaan bahawa kesemua RM10.9 bilion telah “dicuri”.
Sebab itu Laporan RCI mesti menjawab dengan jelas: Siapa yang membuat keputusan pelaburan? Siapa yang meluluskan penilaian aset? Adakah terdapat campur tangan politik, konflik kepentingan, kecuaian, pelanggaran tugas fidusiari atau perbuatan jenayah? Adakah mana-mana individu atau syarikat mendapat manfaat daripada keputusan yang merugikan pendeposit?
Kerajaan juga perlu menerangkan secara terbuka jumlah sebenar komitmen kerajaan terhadap Urusharta Jamaah, nilai semasa aset yang dipindahkan, jumlah yang telah dipulihkan serta baki risiko yang akhirnya mungkin ditanggung pembayar cukai. Jangan hanya gunakan perkataan “bailout” atau “penyelamatan” tanpa menunjukkan akaun lengkap kepada rakyat.
Pada masa yang sama, kedudukan TH hari ini dilaporkan semakin pulih. Deposit dikatakan meningkat daripada sekitar RM69.4 bilion pada 2019 kepada lebih RM95.1 bilion pada pertengahan Jun 2026, manakala kadar agihan keuntungan bagi 2025 ialah 3.5 peratus. Pemulihan ini wajar dihargai, tetapi prestasi semasa tidak boleh digunakan untuk memadam atau menyembunyikan kesalahan lama.
Timbalan Presiden Pas, Tuan Ibrahim Tuan Man mempersoalkan mengapa laporan itu mahu didedahkan ketika suasana politik Negeri Sembilan sedang memuncak. Namun beliau turut menyatakan bahawa Pas tidak akan berkompromi dengan mana-mana pihak yang terbukti melanggar undang-undang. Maka Pas sepatutnya menyokong pendedahan penuh laporan tersebut dan mendesak tindakan undang-undang, bukan hanya mempertikaikan waktunya.
Timbalan Perdana Menteri Datuk Seri Dr. Ahmad Zahid Hamidi pula mengingatkan supaya laporan RCI tidak dijadikan semata-mata modal politik dan menegaskan bahawa tiada pihak boleh dianggap kebal sekiranya dikaitkan dengan salah laku.
Prinsip itu mesti dilaksanakan secara nyata: sesiapa yang dinamakan perlu disiasat tanpa mengira sama ada daripada UMNO, PAS, Bersatu, PKR, Amanah, DAP atau mana-mana parti.
Persoalan tentang masa pendedahan memang boleh dibahaskan. Tetapi pilihan raya bukan alasan untuk menyembunyikan laporan kepentingan awam. Integriti tidak mempunyai musim. Kalau laporan itu benar dan lengkap, dedahkan. Kalau ada kesalahan, siasat dan dakwa. Kalau seseorang tidak bersalah, bersihkan namanya melalui fakta serta proses undang-undang.
Jangan pula menggunakan slogan “Melayu dan Islam” untuk melindungi salah guna kuasa. Menjaga institusi Islam bukan bermaksud mempertahankan pemimpin atau parti tertentu. Menjaga Islam bermaksud mempertahankan amanah, berlaku adil dan menolak penyelewengan walaupun dilakukan oleh kawan sendiri.
Kerajaan wajib mendedahkan laporan penuh RCI bersama dokumen sokongan yang boleh diterbitkan, senarai cadangan, tindakan susulan, status rujukan kepada SPRM, PDRM atau Jabatan Peguam Negara serta garis masa pelaksanaannya. Jangan sekadar dedahkan tajuk besar ketika pilihan raya, kemudian senyap selepas rakyat mengundi.
PH, PKR, BN, UMNO, PAS, Amanah, Bersatu, DAP atau sesiapa sahaja yang menyeleweng dan menyalahgunakan kuasa wajib dikecam, disiasat dan dihukum. Jangan hanya berani menyerang musuh tetapi diam apabila melibatkan rakan sendiri.
Kesimpulannya, jangan mendahului Laporan RCI dengan mendakwa RM10.9 bilion telah dicuri tanpa bukti lengkap. Tetapi jangan juga gunakan alasan teknikal untuk menutup persoalan tentang bagaimana defisit sebesar itu boleh berlaku. Rakyat berhak mengetahui kebenaran, siapa yang bertanggungjawab dan berapa banyak beban yang akhirnya ditanggung negara.
Bukan soal siapa untung dalam pilihan raya. Ini soal amanah umat, wang pendeposit dan masa depan Tabung Haji. Yang salah tetap salah. Yang khianat wajib dihukum. Setuju tak?
*Datuk Ibrahim Ali adalah Presiden PUTRA
