MENGURANGKAN lagi kuota petrol boleh membantu meredakan tekanan yang semakin meningkat terhadap bajet penjagaan kesihatan dan pendidikan, dengan seorang ahli ekonomi memberi amaran bahawa dasar semasa berisiko memaksa pertukaran yang berbahaya.
Profesor Geoffrey Williams berkata keadaan ini telah mendedahkan pilihan yang sangat jelas dihadapi oleh pembuat dasar.
“Secara terus terang, memotong perbelanjaan kesihatan bermaksud orang akan mati semata-mata untuk mendapatkan petrol murah,” katanya lapor FMT.
Beliau berkata langkah sedia ada masih belum mencukupi untuk mengekang bil subsidi yang semakin membengkak.
“Berpegang kepada RM1.99 seliter dan 200 liter adalah terlalu konservatif. Mereka perlu mengurangkan lagi kuota atau beralih kepada harga bertingkat,” katanya.
Williams menambah bahawa langkah yang lebih tegas akan memberi kesan lebih besar kepada golongan berpendapatan tinggi, menjadikan hala tuju dasar ini boleh dipertahankan dari segi ekonomi dan sosial.
“Ini lebih menjejaskan golongan kaya, jadi naratifnya perlu jelas, untuk melindungi kesihatan dan pendidikan, golongan berpendapatan tinggi mesti membayar lebih,” katanya.
Kenyataannya dibuat susulan laporan bahawa Perbendaharaan telah mencadangkan pemotongan bajet sebanyak RM5.4 bilion kepada Kementerian Kesihatan dan Kementerian Pengajian Tinggi, sebagai sebahagian daripada usaha lebih luas untuk mengurus tekanan fiskal yang meningkat berikutan kejutan harga minyak global.
Bil subsidi bahan api bulanan Malaysia telah meningkat dengan ketara dalam beberapa bulan kebelakangan ini, daripada sekitar RM700 juta kepada kira-kira RM7 bilion, didorong oleh harga minyak yang lebih tinggi dan penggunaan domestik yang berterusan.
Walaupun terdapat pelarasan seperti pengurangan kuota bersubsidi dan pengenalan harga berbeza untuk warga asing, Williams berkata penggunaan petrol keseluruhan kekal hampir tidak berubah, sekali gus mengehadkan keberkesanan dasar semasa.
“Hakikatnya kebanyakan orang tidak terjejas. Perubahan dasar ini tidak menggalakkan perubahan tingkah laku, jadi jualan petrol kekal sama,” katanya.
Beliau berkata kerajaan kini berdepan tiga pilihan, iaitu memotong perbelanjaan, menaikkan cukai atau meningkatkan pinjaman, dengan pemotongan perbelanjaan muncul sebagai pilihan paling cepat.
“Memotong perbelanjaan adalah cara paling cepat untuk menjimatkan wang dan mengelakkan cukai lebih tinggi atau pinjaman tambahan,” katanya.
Williams menyatakan bahawa sebahagian besar perbelanjaan kerajaan, termasuk gaji penjawat awam, pencen dan bayaran hutang, tidak boleh dikurangkan dalam jangka pendek, menjadikan perbelanjaan peringkat kementerian sebagai kawasan utama untuk pelarasan.
“Untuk menjimatkan jumlah besar, anda perlu memotong bajet terbesar, iaitu kesihatan dan pendidikan,” katanya.
Dalam sektor kesihatan, beliau berkata pendekatan yang mungkin diambil melibatkan penangguhan projek pembangunan, kerja penyelenggaraan dan kemudahan baharu, manakala dalam pendidikan, pemotongan kemungkinan tertumpu kepada pendidikan tinggi, di mana institusi mempunyai sumber pembiayaan alternatif.
“Perkara ini akan ditangguhkan untuk menjimatkan wang. Perkhidmatan penting sepatutnya diteruskan, tetapi perkara elektif dan tidak penting mungkin ditangguhkan,” katanya.
Williams memberi amaran bahawa kegagalan mengawal perbelanjaan akan membawa risiko ekonomi yang lebih luas, termasuk menjejaskan kredibiliti fiskal Malaysia.
“Jika kerajaan tidak mengawal perbelanjaan, ia akan melanggar bajet dan perlu menaikkan cukai atau pinjaman. Ini akan merosakkan reputasinya dalam pengurusan fiskal yang berhemat dan meningkatkan premium risiko ke atas bon kerajaan,” katanya.
Beliau menegaskan bahawa isu teras bukan sekadar harga bahan api, tetapi tekanan fiskal yang lebih luas akibat mengekalkan subsidi sejagat ketika berdepan kejutan penawaran.
Penilaian terkini menunjukkan krisis semasa bukan sahaja didorong oleh harga yang lebih tinggi tetapi juga gangguan kepada aliran minyak global dan logistik, yang meningkatkan kos mendapatkan dan mengagihkan bahan api.
Williams berkata tanpa langkah sisi permintaan yang lebih tegas seperti kuota yang lebih ketat atau harga bertingkat, kos subsidi akan terus menyingkirkan perbelanjaan bagi perkhidmatan awam kritikal.
“Pertukarannya jelas. Sama ada kita mengurus penggunaan petrol dengan lebih agresif, atau kita menerima pemotongan yang lebih mendalam di tempat lain,” katanya.
