Oleh Shahbudin Embun
SAYA berkesempatan menghadiri Forum BN Ke-11 di Auditorium UMNO semalam dengan tema yang amat relevan dengan perkembangan politik negara ketika ini, iaitu “Pasca Johor dan Negeri Sembilan: Dinamika Baharu Politik Malaysia?”.
Forum itu menampilkan Presiden UMNO merangkap Pengerusi BN, Datuk Seri Dr Ahmad Zahid Hamidi, sebagai penyampai ucaptama, manakala Setiausaha Agung BN, Datuk Seri Dr Zambry Abd Kadir, bertindak sebagai moderator.
Turut tampil sebagai panel ialah Ibrahim Suffian dari Merdeka Centre, Prof. Dr Syaza Farhana Mohamad Supar dari UIAM, Hissommudin Bakar dari Ilham Centre dan Dr Bridget Welsh dari University of Nottingham Malaysia.
Saya tidak sempat mengikuti keseluruhan ucapan Presiden dan Timbalan Presiden UMNO, Datuk Seri Mohamad Hasan. Namun, sebahagian forum yang saya ikuti sudah cukup untuk membawa saya kepada satu persoalan besar: apakah formula politik baharu BN selepas Johor dan Negeri Sembilan?
Bagi saya, inilah persoalan yang perlu diberi perhatian oleh seluruh kepimpinan dan akar umbi UMNO serta BN. Johor memberikan satu pengalaman. Negeri Sembilan pula memberikan pengalaman yang berbeza. Kini, Melaka menjadi medan ujian seterusnya.
Johor dan Negeri Sembilan : Dua formula, Dua pengajaran
Ahmad Zahid sendiri menggambarkan satu realiti baharu politik Malaysia: parti-parti politik boleh bekerjasama dalam sebuah kerajaan di satu gelanggang, tetapi bertanding sesama sendiri untuk mendapatkan mandat rakyat di gelanggang yang lain. Inilah antara wajah politik Malaysia pasca-PRU15.
Di Johor, BN bergerak dengan identiti dan kekuatan sendiri sebelum memperoleh kemenangan besar. Di Negeri Sembilan pula, berlaku persefahaman antara BN dan PN yang menghasilkan bentuk kerjasama politik berbeza.
Justeru, kemenangan di kedua-dua negeri itu tidak wajar hanya dilihat berdasarkan jumlah kerusi yang dimenangi. Ia perlu dibaca sebagai dua eksperimen politik yang memberikan dua pelajaran berbeza kepada BN.
Yang lebih penting ialah bagaimana pengalaman tersebut diterjemahkan ke dalam strategi seterusnya.
Melaka: Ujian sebenar dinamika baharu
PRN Melaka berpotensi menjadi antara ujian politik paling menarik selepas Johor dan Negeri Sembilan.
Persoalan yang kini menjadi perhatian ialah: adakah BN akan bertanding secara bersendirian? Adakah akan berlaku kerjasama dengan PH? Adakah persefahaman dengan PN akan diperluaskan? Atau akan muncul formula lebih pragmatik seperti konsep “BN Plus”?
Persoalan ini bukan sekadar mengenai pembahagian kerusi. Ia berkait rapat dengan matematik pilihan raya.
Dalam pilihan raya, satu kerusi boleh dimenangi dengan majoriti kecil, manakala pecahan undi antara dua atau tiga parti boleh mengubah keputusan. Sebab itu rundingan politik tidak boleh dibuat berdasarkan emosi semata-mata.
Ia perlu mengambil kira data, demografi, calon, kekuatan jentera, rekod pentadbiran dan sentimen pengundi.
Kerusi BN perlu dipertahankan tetapi ruang rundingan terbuka
Pendirian Ahmad Zahid bahawa kerusi yang dimenangi BN di Melaka perlu dipertahankan mempunyai asas politik yang jelas.
BN kini memegang 21 daripada 28 kerusi DUN Melaka hasil mandat rakyat pada pilihan raya sebelumnya. Namun, mempertahankan kerusi sendiri tidak bermaksud ruang rundingan politik perlu ditutup.
Sebaliknya, Ahmad Zahid telah memberikan kuasa kepada Ketua Menteri Melaka, Datuk Seri Ab Rauf Yusoh, untuk mengadakan rundingan dengan mana-mana gabungan bagi menghadapi PRN Melaka. Keputusan rundingan itu kemudiannya akan dibawa kepada kepimpinan tertinggi UMNO dan BN untuk dimuktamadkan.
Ini menunjukkan pendekatan yang agak jelas: BN tidak menutup pintu rundingan, tetapi pada masa sama tidak mahu menggadaikan kerusi yang telah dimenanginya.Pada hemat saya, pendekatan ini adalah realistik.
BN-PH: Kerjasama tanpa kehilangan identiti
Hubungan BN dan PH tentunya menjadi antara persoalan terbesar menjelang PRN Melaka. Di peringkat Persekutuan, kedua-duanya merupakan sebahagian daripada Kerajaan MADANI. Namun, dalam pilihan raya negeri, kedua-duanya mempunyai identiti, kepentingan dan pangkalan pengundi masing-masing.
PH sendiri menunjukkan keterbukaan terhadap rundingan dengan BN, manakala perkembangan berkaitan kerjasama pilihan raya antara BN, PH dan PN terus menjadi perhatian.
Jika rundingan BN-PH berlaku, ia tidak sepatutnya dilihat sebagai tanda kelemahan. Sebaliknya, ia boleh menjadi usaha mengelakkan pertandingan yang menyebabkan pecahan undi dan akhirnya memberi kelebihan kepada pihak ketiga.
Namun, jika persefahaman tidak tercapai, BN dan PH juga mempunyai hak untuk menentukan haluan masing-masing. Dalam politik demokrasi, kerjasama ialah pilihan strategik, bukan kewajipan mutlak.
BN-PN: Pengalaman Negeri Sembilan perlu dinilai
Begitu juga dengan hubungan BN-PN. Persefahaman di Negeri Sembilan memberikan satu data politik yang bernilai. Namun, ia tidak boleh dianggap sebagai formula automatik untuk Melaka.
Ahmad Zahid sebelum ini menyatakan bahawa prestasi persefahaman BN-PN di Negeri Sembilan perlu dinilai terlebih dahulu sebelum menentukan jajaran hubungan yang lebih luas bagi PRN Melaka dan PRU16.
PN juga menyatakan keterbukaan untuk berunding dengan BN bagi PRN Melaka, walaupun ketika kenyataan itu dibuat belum ada rundingan rasmi. Maka, ruang politik masih terbuka. Dalam politik, ruang terbuka perlu dimanfaatkan dengan bijaksana.
“BN PLUS”: Formula menarik
Satu istilah yang menarik perhatian ialah “BN Plus”.
Ab Rauf sebelum ini menyatakan bahawa konsep itu antara formula yang boleh dipertimbangkan dan BN Melaka terbuka untuk berunding dengan mana-mana pihak yang mampu memperkukuhkan kedudukan gabungan berkenaan.
Pada saya, istilah ini mempunyai nilai strategik.
“BN Plus” tidak semestinya bermaksud BN perlu bergabung secara formal dengan semua pihak. Sebaliknya, ia boleh membawa maksud BN mengekalkan teras dan identitinya sendiri, tetapi bersedia bekerjasama secara strategik apabila kepentingan politik dan mandat rakyat memerlukannya.
Jika diterjemahkan dengan baik, inilah antara wajah dinamika baharu politik Malaysia.
Jangan terperangkap dalam euforia Johor
Kemenangan besar BN di Johor sememangnya memberikan momentum yang kuat. Namun, kemenangan itu tidak boleh menyebabkan BN terlalu yakin bahawa formula Johor akan berfungsi secara automatik di setiap negeri.
Ahmad Zahid sebelum ini melihat Johor sebagai penanda aras kepada pilihan raya berikutnya, termasuk Negeri Sembilan dan Melaka. Namun, setiap negeri mempunyai realiti tersendiri. Johor bukan Melaka. Melaka bukan Negeri Sembilan. Dan PRU16 pula bukan PRN.
Setiap gelanggang mempunyai demografi, calon, isu tempatan dan pola pengundian yang berbeza.
Calon boleh menentukan kemenangan
Satu perkara yang sering saya tekankan dalam analisis politik ialah: calon boleh menjadi faktor penentu.
Parti yang kuat belum tentu menang jika calonnya tidak diterima rakyat. Sebaliknya, calon yang mempunyai integriti, rekod perkhidmatan, akar umbi dan hubungan baik dengan masyarakat mampu mengubah keputusan di sesuatu kawasan.
Justeru, UMNO dan BN perlu melakukan bedah siasat secara jujur selepas setiap pilihan raya. Jangan hanya bertanya, “Berapa kerusi kita menang?” Sebaliknya, tanyalah, “Mengapa kita menang?”
Bagi kerusi yang kalah pula, persoalannya perlu lebih berani: “Mengapa kita kalah?” Jawapan kepada soalan-soalan inilah yang lebih penting dalam menyediakan BN menghadapi PRU16.
Politik Malaysia sudah berubah
Forum BN Ke-11 bagi saya bukan sekadar forum pasca pilihan raya. Ia merupakan ruang untuk memahami bahawa politik Malaysia sudah berubah.
Hari ini, parti boleh menjadi rakan dalam kerajaan tetapi lawan dalam pilihan raya. Musuh pilihan raya pula boleh menjadi rakan strategik. Bentuk kerjasama juga boleh berbeza mengikut negeri.
Lebih penting, pengundi mempunyai kuasa untuk memecahkan formula lama. Justeru, pemimpin politik tidak boleh lagi hanya bergantung kepada sejarah. Sejarah memberikan pengalaman, tetapi rakyat menentukan masa depan.
Melaka : ‘’laboratori’ politik seterusnya
PRN Melaka berpotensi menjadi satu eksperimen politik yang penting. Adakah BN akan bergerak solo? BN-PH? BN-PN? Atau BN Plus? Jawapannya tidak boleh ditentukan berdasarkan sentimen semata-mata. Ia perlu mengambil kira matematik pilihan raya, kekuatan organisasi dan tahap penerimaan rakyat.
Melaka juga mempunyai komposisi pengundi yang menuntut BN memainkan politik yang inklusif. Ahmad Zahid sebelum ini menyatakan sekitar 63 peratus pengundi negeri itu ialah Melayu, tetapi sokongan pengundi bukan Melayu tetap penting dalam menentukan kemenangan.
Ini bermakna BN perlu mengekalkan kekuatan terasnya sambil terus menarik sokongan merentas kaum dan generasi.
Satu kesimpulan
Malam 19 Ogos bukan sekadar malam sebuah forum politik. Bagi saya, ia membawa satu peringatan penting: kemenangan mesti dianalisis, kekuatan mesti dipertahankan, kelemahan mesti diperbaiki dan strategi mesti berubah mengikut zaman.
Johor memberikan BN keyakinan. Negeri Sembilan memberikan satu lagi bentuk pengalaman. Kini, Melaka akan menguji sejauh mana BN benar-benar memahami dinamika baharu politik Malaysia.
Selepas Melaka, perhatian akan semakin tertumpu kepada PRU16. ada ketika itu, persoalannya bukan lagi sekadar “Siapa menang di Melaka?” Persoalan yang lebih besar ialah: “Apakah formula yang benar-benar mampu membawa BN kembali menjadi kuasa politik nasional yang lebih kuat?”
Jawapannya bukan pada poster. Bukan pada slogan. Bukan juga pada jumlah ceramah. awapannya terletak pada calon yang berkualiti, strategi yang tepat, jentera yang bekerja dan kemampuan membaca hati rakyat. Akhirnya, rakyat tidak bertanya siapa yang paling lama berada dalam politik.
Rakyat bertanya: siapa yang memahami masalah mereka? Siapa yang mereka percaya? Siapa yang bekerja untuk mereka? Dan siapa yang mampu memberikan kestabilan, pembangunan serta masa depan yang lebih baik?
Itulah hakikat dinamika baharu politik Malaysia. Politik bukan sekadar tentang siapa yang menang hari ini. Politik ialah tentang siapa yang mampu membina keyakinan rakyat untuk hari esok.
*Penulis adalah penganalisis politik
