SURUHANJAYA Fatwa Majlis Ulama Indonesia (MUI) mengkritik kaedah pelupusan ikan sapu-sapu atau dipanggil ‘ikan bandaraya’ dalam operasi yang dijalankan oleh Pemerintah Wilayah Jakarta, walaupun langkah pengawalan spesies itu secara keseluruhan disifatkan wajar dari sudut alam sekitar.
Kritikan tersebut timbul selepas terdapat dakwaan bahawa ikan sapu-sapu yang ditangkap dalam operasi pada Jumaat (16 April 2026) ditanam dalam keadaan masih hidup.
Setiausaha Suruhanjaya Fatwa MUI, Miftahul Huda dalam kenyataan hari ini menegaskan kaedah itu bertentangan dengan prinsip rahmatan lil ‘alamin serta kesejahteraan haiwan kerana boleh menyebabkan penderitaan yang tidak perlu.
Beliau menjelaskan bahawa walaupun membunuh haiwan dibenarkan jika ada maslahat, tindakan menanam hidup-hidup dianggap sebagai bentuk penyeksaan kerana melambatkan kematian dan tidak selaras dengan prinsip ihsan.
Dalam masa sama, beliau mengakui usaha Pemerintah Jakarta mengawal populasi ikan sapu-sapu adalah langkah positif kerana spesies tersebut bersifat invasif dan boleh merosakkan ekosistem sungai serta mengancam ikan tempatan. Tindakan itu juga dilihat selari dengan konsep maqasid syariah, khususnya dalam menjaga kelangsungan makhluk hidup (Hifz an-Nasl).
Sementara itu, pakar ikan dan konservasi dari Fakulti Perikanan dan Sains Kelautan, Institut Pertanian Bogor (IPB University) , Charles PH Simanjuntak, turut menyokong operasi penangkapan tersebut, namun bersetuju dengan teguran MUI berhubung kaedah pelupusan.
Menurut beliau, ikan sapu-sapu yang ditangkap sepatutnya dimatikan terlebih dahulu sebelum ditanam bagi mengelakkan penderitaan dan risiko ia terus hidup.
Beliau menjelaskan bahawa ikan sapu-sapu mempunyai daya tahan tinggi dan mampu hidup sehingga kira-kira 30 jam di luar air. Selain itu, spesies tersebut juga berupaya menggali tanah, sekali gus berpotensi kembali ke perairan jika tidak dimatikan.
“Ikan ini juga mempunyai keupayaan bernafas secara langsung dari udara melalui saluran pencernaan (facultative air breather), sebab itu ia boleh bertahan lama di luar air,” jelasnya.
Gabungan pandangan ini menunjukkan bahawa walaupun operasi pengawalan ikan sapu-sapu dilihat penting untuk menjaga ekosistem, kaedah pelaksanaannya perlu mengambil kira aspek kemanusiaan dan kesejahteraan haiwan.
