Oleh Dr. Hafinaz Hasniyanti Hassan
DI SEBALIK uniform yang melambangkan keberanian dan pengorbanan, anggota Angkatan Tentera Malaysia (ATM) juga ibu, bapa, suami atau isteri yang memikul tanggungjawab terhadap keluarga.
Ketika mempertahankan kedaulatan negara, mereka tetap memikirkan perbelanjaan harian, pendidikan anak-anak, kediaman dan persediaan masa depan. Cabaran ini sering disertai perpindahan tempat bertugas, penugasan berjauhan dan jadual kerja yang tidak menentu.
Bayangkan seorang anggota yang menerima arahan berpindah ke negeri lain. Pasangannya mungkin perlu meninggalkan pekerjaan, sementara anak-anak menyesuaikan diri dengan sekolah baharu. Kesannya terhadap kewangan dan emosi keluarga tidak wajar dipandang ringan. Kesejahteraan anggota berkait rapat dengan daya tahan seluruh isi rumah.
Belanjawan 2027 menyediakan ruang untuk meneliti kesejahteraan warga pertahanan secara lebih menyeluruh. Peruntukan Kementerian Pertahanan sebanyak RM22.11 bilion merangkumi RM957.30 juta bagi perumahan ATM dan RM304 juta bagi pengurusan Jabatan Hal Ehwal Veteran, manakala kadar pencen terendah dinaikkan daripada RM1,000 kepada RM1,350 sebulan.
Angka ini perlu diterjemahkan kepada manfaat dalam kehidupan harian. Kediaman yang selesa mengurangkan sebahagian tekanan perbelanjaan dan memberi persekitaran lebih stabil kepada anak-anak ketika ibu atau bapa bertugas jauh. Sokongan kepada veteran pula menjadi jaringan keselamatan apabila pendapatan berubah.
Ketahanan kewangan bermaksud keupayaan isi rumah memenuhi keperluan asas, mengurus komitmen, menghadapi perbelanjaan tidak dijangka dan menyesuaikan diri apabila pendapatan berubah. Ia bukan ukuran kekayaan semata-mata. Keluarga berpendapatan sederhana boleh membina ketahanan melalui perancangan belanjawan, simpanan kecemasan, pengurusan hutang yang berhemat dan perlindungan yang bersesuaian.
Justeru, pendidikan kewangan wajar melibatkan anggota bersama pasangan, kerana keputusan tentang pinjaman, perbelanjaan anak atau simpanan persaraan memberi kesan kepada seluruh keluarga.
Namun, persediaan masa depan memerlukan lebih daripada kecekapan mengurus wang. Sepanjang perkhidmatan, anggota tentera membina pengalaman dalam kepimpinan, logistik, teknologi, pentadbiran dan pengurusan risiko. Pengalaman ini bernilai, tetapi tidak semestinya disertai kelayakan yang mudah dikenali majikan sivil. Di sinilah pembelajaran sepanjang hayat menjadi sebahagian daripada agenda kesejahteraan, bukan sekadar pilihan mendapatkan sijil tambahan.
Salah satu laluan ialah Akreditasi Pembelajaran Berasaskan Pengalaman Terdahulu (APEL), tertakluk kepada syarat yang ditetapkan. Pengajian separuh masa, pembelajaran terbuka dan jarak jauh (ODL), kursus dalam talian dan mikrokredensial turut menawarkan pilihan fleksibel.
Anggota boleh meningkatkan kelayakan secara berperingkat mengikut keperluan tugas, kemampuan kewangan dan komitmen keluarga. Persediaan awal memberi masa untuk mengenal pasti minat, membina rangkaian profesional dan memahami keperluan industri sebelum persaraan tiba.
Pasangan anggota juga wajar diberi perhatian. Perpindahan berulang dan tanggungjawab menjaga anak boleh menghalang kesinambungan kerjaya mereka. Akses kepada pembelajaran fleksibel dalam bidang digital, pengurusan kewangan, perakaunan asas atau keusahawanan dapat membuka pilihan pendapatan dan mengurangkan kebergantungan isi rumah kepada satu sumber. Matlamatnya bukan menambah beban pasangan, tetapi memperluas pilihan.
Kerjasama antara ATM, institusi pendidikan tinggi, agensi veteran dan industri boleh memperkukuh laluan ini melalui kursus singkat yang relevan, pengiktirafan pengalaman dan bimbingan kerjaya.
Keberkesanannya wajar dinilai berdasarkan penyertaan, kemahiran yang diperoleh dan peluang ekonomi yang benar-benar terbuka, bukan sekadar bilangan program yang dianjurkan. Pelaksanaan juga perlu mengambil kira kepelbagaian keadaan, daripada kos pengangkutan hingga capaian internet, supaya manfaat tidak terhad kepada mereka yang tinggal berhampiran pusat latihan.
Belanjawan 2027 menyediakan asas untuk memperkukuh kebajikan warga pertahanan. Langkah seterusnya ialah memastikan sokongan semasa bergerak seiring dengan pendidikan kewangan dan pembangunan kemahiran berterusan. Perumahan yang baik membantu kestabilan hari ini; ilmu dan kelayakan baharu meningkatkan kesediaan menghadapi perubahan esok.
Kekuatan pertahanan negara bukan hanya terletak pada aset ketenteraan, tetapi juga pada kesejahteraan insan yang mengendalikannya. Menghargai pengorbanan warga ATM bermakna menjaga keluarga mereka ketika berkhidmat, sambil membuka peluang untuk terus belajar, bekerja dan berdikari selepas menanggalkan uniform.
*Dr. Hafinaz Hasniyanti Hassan merupakan Pensyarah DS13 di Fakulti Pengajian dan Pengurusan Pertahanan dan Penyelaras Seksyen ODL di Pusat Pembelajaran Sepanjang Hayat, Universiti Pertahanan Nasional Malaysia (UPNM).
