DUA kemalangan membabitkan pengangkutan air dalam tempoh dua hari seharusnya membuka mata semua pihak mengenai tahap keselamatan perjalanan laut di negara ini.
Pada malam 31 Ogos, dua bot penumpang bertembung berhampiran jeti di Mersing, Johor, mengakibatkan dua orang maut dan tujuh lagi cedera.
Malam berikutnya pula, sebuah feri bertembung dengan sebuah kapal di perairan Pulau Pinang sehingga menyebabkan sejumlah 21 penumpang mengalami kecederaan.
Dua kejadian ini berlaku di lokasi berbeza, tetapi persoalan yang ditinggalkan hampir sama iaitu sejauh mana keselamatan penumpang benar-benar menjadi keutamaan?.
Insiden di Mersing amat menyedihkan kerana ia berlaku ketika orang ramai masih menikmati sambutan Hari Kebangsaan. Dua bot penumpang bertembung tidak jauh dari kawasan jeti sebelum mengakibatkan kehilangan nyawa dan kecederaan.
Kejadian seperti ini mengingatkan kita bahawa perjalanan menggunakan bot, walaupun kelihatan biasa bagi masyarakat setempat, tetap mempunyai risiko yang tidak boleh dipandang ringan.
Di Pulau Pinang pula, perlanggaran membabitkan sebuah feri dengan sebuah kapal menunjukkan bahawa risiko bukan hanya wujud kepada bot-bot kecil.
Feri yang membawa penumpang juga berdepan kemungkinan kemalangan, khususnya apabila beroperasi di kawasan perairan yang turut digunakan oleh kapal lain.
Apabila beberapa jenis pengangkutan air berkongsi kawasan yang sama, kawalan pergerakan dan komunikasi antara pihak yang terlibat menjadi amat penting.
Kedua-dua kejadian itu juga berlaku pada waktu malam. Faktor ini tidak semestinya menjadi punca utama, tetapi keadaan gelap pastinya menjadikan perjalanan lebih mencabar.
Jarak penglihatan yang terhad bermakna pengendali perlu lebih berhati-hati ketika menentukan arah dan kelajuan. Sebarang kesilapan kecil boleh membawa kepada akibat yang besar dalam masa yang singkat.
Namun, kita tidak seharusnya terus membuat kesimpulan bahawa kemalangan berlaku hanya kerana kecuaian pengendali. Setiap kejadian perlu disiasat dengan teliti kerana kemalangan di laut boleh berlaku akibat beberapa faktor pada masa yang sama.
Antaranya termasuk kelajuan bot, keadaan cuaca, jarak penglihatan, keadaan enjin, pengalaman pengendali, komunikasi serta tahap pematuhan terhadap peraturan keselamatan.
Sebab itu pihak berkuasa perlu melihat semula cara pemeriksaan dan penguatkuasaan dilakukan, terutama di kawasan yang mempunyai pergerakan bot dan feri yang tinggi. Pemeriksaan tidak seharusnya sekadar memastikan dokumen lengkap, tetapi turut melihat keadaan bot, peralatan keselamatan dan keupayaan pengendali.
Pengendali pula tidak boleh menyerahkan segala tanggungjawab kepada kerajaan. Mereka perlu memastikan setiap perjalanan dibuat dengan mengutamakan keselamatan, termasuk ketika cuaca kurang baik, waktu malam atau ketika jumlah penumpang meningkat.
Apa yang berlaku di Mersing dan Pulau Pinang juga tidak seharusnya berakhir dengan kenyataan bahawa siasatan sedang dijalankan. Selepas punca dikenal pasti, tindakan susulan mesti benar-benar dilakukan.
Jika terdapat kelemahan dalam peraturan, ia perlu diperbaiki. Jika penguatkuasaan lemah, ia perlu diperkemaskan. Jika ada pengendali yang gagal mematuhi syarat keselamatan, tindakan sewajarnya mesti diambil.
Dua kejadian dalam tempoh dua hari ini wajar menjadi peringatan bahawa laut bukan tempat untuk mengambil mudah soal keselamatan. Bot kecil atau feri besar, perjalanan singkat atau jauh, semuanya membawa manusia yang mempunyai keluarga dan insan tersayang yang menanti kepulangan mereka.
Matlamat kita bukan sekadar mencari siapa yang bersalah, tetapi memastikan tragedi seperti ini tidak berulang. Pihak berkuasa perlu tegas, pengendali perlu bertanggungjawab dan semua pihak perlu mengambil serius soal keselamatan. Jangan sampai kita hanya belajar tentang keselamatan selepas lebih banyak nyawa menjadi korban.
